Loïc Wacquant: “Immigratie moet je omarmen”

Franse socioloog brengt bezoek aan meest verpauperde wijken van Antwerpen


(Verschenen op zaterdag 31 maart 2014 in Gazet van Antwerpen / pdf-versie)

Verpauperde wijken in Europese grootsteden vormen zijn dada. In de getto’s van de Amerikaanse metropool Chicago onderwierp hij zich eerder al aan een leven in de rand. Hij leerde er boksen, voor de wetenschap is geen inspanning hem te veel. Vandaag weet Loïc Wacquant al te goed wat stedelijke marginaliteit is. Met een leger buurtspecialisten in z’n kielzog trok hij vrijdag de Antwerpse probleemwijken in.

Onlangs kwam zijn nieuwste boek op de markt, Paria’s van de stad. Daarin onderzoekt Wacquant het hoe en wat van de verpauperde wijken in Europese grootsteden. Maar nooit heb je genoeg realiteit gezien, en dus besliste de wetenschapper uit het Zuid- Franse Montpellier af te zakken naar de Scheldestad. Op uitnodiging van het Centrum voor Ongelijkheid, Armoede, Sociale uitsluitiScreen Shot 2015-03-24 at 01.49.32ng en de Stad (OASeS) en de Universiteit Antwerpen ontdekte hij de minste fraaie kanten van de stad. “Laat me die buurten zien die met een slechte reputatie te kampen hebben”, had hij hen gezegd. Hij zou zien alvorens hij zou geloven.

Verdorven hart

Aan de hand van drie ankerpunten zou de schandvlek van Antwerpen worden blootgelegd. Er werden hem marginaliteit en criminaliteit beloofd, de zedenloosheid van de laagste klasse als orgelpunt. En dus verkende Loïc Wacquant op vrijdag de Antwerpse wijk 2060. Een buurt die haar eigenheid tegen wil en dank had laten samenvatten in vier cijfers. De wandeltocht door het zogenaamd verdorven hart van de stad ging van start op het De Coninckplein en zou via de Handelstraat leiden tot Deurne-Noord. Andere wijken die nochtans niet minder om hun weerspannigheid bekend stonden werden om praktische redenen terzijde gelaten. Borgerhout of het Kiel kreeg Wacquant niet te zien. Zijn beeld van de paria’s van onze stad zou in 2060 gevormd worden. En zo geschiedde.

Op drie plaatsen werd halt gehouden, telkens gaven een of twee organisaties uitleg over hoe zij er alles aan deden om in de beruchte buurt leefbaarheid en wellevendheid deel te laten uitmaken van het dagelijks leven. Ook integratie en socialisatie zouden opnieuw niet mis te verstane begrippen worden.

Aan het woord kwamen mensen van Samen Leven, het Centrum voor Algemeen Welzijnswerk Metropool (CAW Metropool), straathoekwerking en Free Clinic. Organisaties die zich inzetten om het individuele leven én het gemeenschapsleven aanzienlijk te verbeteren. Wacquant aanhoort hoe het De Coninckplein in de loop der jaren een broeihaard werd van criminaliteit, geweldpleging, prostitutie, drugsdealen en ander fraais. Etnische spanningen laaien er geregeld hoog op. Immigranten hadden er het stadsleven naar hun hand gezet. Verhoogde politiecontrole, sluitingsuren voor cafés, samenscholingsverbod, enzovoort, waren het antwoord van de stad.

Tegelijkertijd werden er inspanningen geleverd om de wijk terug deel te laten uitmaken van de rest van de stad. Onder meer met de komst van bibliotheek Permeke werd getracht de geletterde Antwerpse middenklasse naar de wijk te krijgen. Al was het maar voor even. De bezoekers spurtten het plein over en vluchtten de bib binnen. Een deel van het bruisende stadsleven werd de buurt niet echt. En dus staken tal van organisaties de handen uit de mouwen om op straatniveau op uiteenlopende terreinen de leefbaarheid te verbeteren.

Elk van hen vertelde namens het initiatief waar ze deel van uitmaakten wat ze de voorbije jaren precies hadden gedaan, en hoe dat zijn vruchten had afgeworpen.

Kritisch

Het was halftien ’s ochtends. Officieel mocht het dan wel lente zijn, de weergoden serveerden ons een druilerige herfstdag. Het plein lag er verlaten bij, dat was ook Wacquant niet ontgaan. En hij stelde luidop de vraag of het plein er op een zomerse namiddag even vredevol bijlag, of dat de afvalligen van de maatschappij zich vanwege dat druilerige weer elders hadden verscholen. Hij toonde zich kritisch, maar nadat hij later ook de Handelstraat en Deurne-Noord verkend had, kwam aan het einde van de wandeling een verrassend milde Wacquant aan het woord.

Of hij verbaasd was door wat hij te zien had gekregen? Een glimlach. “Ik heb een buurt gezien die niet bijzonder gevaarlijk of armetierig was. In feite is het niet meer dan een deel van de stad dat ietwat achtergesteld is”, klonk het. “Zoals in wel meer West- Europese steden het geval is, heeft de buurt 2060 een reputatie die niet strookt met de werkelijkheid. Zij gaan gebukt onder het stigma van te mijden wijk, een beeld dat uit onwetendheid wordt versterkt. Niemand durft er nog te komen, niemand weet dus ook nog hoe erg het werkelijk met de buurt gesteld is.”

“Werkgevers raken ervan overtuigd dat het beter is niemand uit die buurt aan te nemen, overheden geloven dat speciale programma’s zich opdringen om de buurt te redden. Terwijl het zo veel beter zou gaan met de wijk wanneer ze behandeld zou worden als alle andere.” Hij pleitte ervoor de bewoners de- zelfde kansen, rechten en plichten te geven als alle anderen.

Witteboordencriminaliteit

Ook de link tussen immigratie en criminaliteit is er een die we in de eerste plaats zelf leggen. “Ten onrechte gaan we die twee met elkaar verbinden. Waarom? Omdat de misdaad die in lagere sociale klassen voorkomt door ons geïnterpreteerd wordt als de vorm die moreel het meest verwerpelijk is. Terwijl witteboordencriminaliteit op maatschappelijk vlak veel meer schade aanricht.”

“Maar straatcriminaliteit vinden we erger en we gaan dat linken aan immigranten. Hun leven is onstabieler, hun tewerkstelling onzekerder. En dat boezemt ook ons angst in. We vrezen dat zij onze jobs zullen afnemen, zij brengen onze levenswijze en onze sociale stabiliteit in gevaar, denken we. Net die misdaden die vanuit ons opzicht het vaakst gepleegd worden, brengen we in verband met immigranten. Zo gaan ook zij ons angst inboezemen”, redeneerde Wacquant. “Maar zij vormen helemaal geen bedreiging voor onze levensstijl, uiteindelijk zullen zij net die jobs uitvoeren die wij zelf niet willen.”

De socioloog onderstreepte dat, vaker dan we verwachtten, er een positief verband bestaat tussen welvaart en immigratie. “De West-Europese geschiedenis toont ons dat migratie een positieve kracht is die we moeten omarmen. Het zorgt voor ondernemerschap en extra werkkrachten. Vaak gaat dit gepaard met gezinshereniging, waardoor de populatie ook verjongd wordt. De komst van vrouwen en kinderen zorgt voor stabiliteit, ook wordt zo opnieuw leven geblazen in dode delen van de stad, waarbij uiteindelijk ook de hele stad vaart. Kijk naar het dynamisme van Amerikaanse steden, immigratie was steeds de sleutel. Het grote verschil is dat de VS zichzelf als een land van immigranten zien, België en Frankrijk niet. Net daardoor vormt het in die landen een veel groter probleem.”

‘Een waarschuwing voor Antwerpen’

Dus we hoeven ons helemaal geen zorgen te maken om wat er zich afspeelt in de wijk 2060 en andere buurten met een kwalijke reputatie? “Wel, ik heb toch een waarschuwing voor Antwerpen”, besloot Wacquant. “Tal van maatregelen worden in de buurt getroffen om de leefbaarheid te verbeteren. Dat is goed. Maar de overheid mag niet uit het oog verliezen dat er een verschil is tussen het verbeteren van een buurt en het verbeteren van de levenskwaliteit van de oorspronkelijke buurtbewoners. Kijk steeds naar het effect van een maatregel op het leven van vrouwen en kinderen uit de laagste sociale klasse. Stel je in hun plaats en vraag je af of zij er beter van worden. Als dat zo is, heb je als overheid de juiste beslissing genomen.”

Terug naar overzicht

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s