Assis Carreiro: “Deze danscompagnie verdient gered te worden”

De Portugees-Canadese over haar aantreden als artistiek leider van het Koninklijk Ballet Vlaanderen


(Verschenen op donderdag 25 april 2013 in Gazet van Antwerpen / pdf-versie)

In september 2012 trad de Portugees-Canadese Assis Carreiro aan als artistiek leidster van het Koninklijk Ballet Vlaanderen. Ze erfde een danscompagnie dat haar meest donkere hoofdstuk beleefde. Waar haar voorgangster met slaande deuren was vertrokken. Waar talloze dansers haar voorbeeld hadden gevolgd. Maar Assis Carreiro deinst voor niets terug. In nauwelijks enkele weken tijd bokste ze een impressionant seizoensprogramma in elkaar. “Ik zag een internationaal, gerenommeerd ballet dat het redden waard was.” Een gesprek met de artistiek leidster over een bewogen start.

Op haar twaalfde maakte Assis Carreiro voor het eerst kennis met ballet. “Mijn buurjongen was leerling aan de nationale balletschool in Toronto. Hij was door ballet gepassioneerd, hij wist er ook waanzinnig veel over”, vertelt de geboren Portugese die opgroeide in Canada. Die buurjongen was Paul Chalmer, intussen een voormalig principal dancer die later ook het Leipzig Ballet leidde.

Zijn jeugdig enthousiasme werkte aanstekelijk op de jonge Assis Carreiro. Als prille tiener zou ze ook zelf balletlessen nemen, hoewel ze nooit professioneel danste. “Als ik niet zo goed kon zijn als ik wilde, ambieerde ik liever een andere carrière in de balletwereld.” Na de middelbare school overwoog ze even een journalistieke opleiding, weliswaar om alsnog over dans te schrijven. Uiteindelijk studeerde ze toch dans aan de York University in Toronto, Canada. Haar academische carrière voltooide ze in Engeland, waar ze niet veel later aan de slag ging.

Hoeksteen

Alvorens ze naar Antwerpen kwam, was Assis Carreiro twaalf jaar lang artistiek en algemeen directeur van het Engelse DanceEast. Ze creeerde ook een serie van internationale denktanks die artistieke leiders begeleidt. Onder haar bewind werd het imposante Jerwood DanceHouse gebouwd, dat uitgroeide tot de hoeksteen van het culturele leven in het oosten van Engeland. Carreiro werkte samen met grote namen als William Forsythe, Reid Anderson en Wayne McGregor. Kortom, de kokette Portugees-Canadese was alles behalve een beginneling toen ze in Antwerpen aan de slag ging.

En toch kreeg ze meteen de wind van voren.

Toen u in september 2012 aantrad, maakten de vakbonden in een persbericht meteen hun bezorgdheidwereldkundig.’Teveelmanager, te weinig artistiek leider’, taxeerden zij u.
“Natuurlijk, ze kenden me niet. (zucht) Bij mijn vorige job deed ik beide, ik heb ook steeds artistieke beslissingen genomen. Maar een job als artistiek leider draait om meer dan ‘being in the studio’. Je programmeert, onderhandelt met choreografen en designers, enz. Niemand waardeert het vak van artistiek directeur.”

U danste nooit professioneel. Ook dat was hen een doorn in het oog.
“Intussen heb ik 32 jaar ervaring in dans. Sommige dansers werden later fantastische artistieke leiders, dat klopt. Maar talloze operadirecteurs zongen nooit. Niet elke voetbalmanager was eerst speler. De theater- en filmregisseurs die nooit acteerden, zijn niet te tellen. Is danservaring dan werkelijk een vereiste?”

Wat is belangrijker?
“Ik vind het belangrijker om omringd te worden door een fantastisch, artistiek team. Zelf neem ik onder meer de casting voor mijn rekening, ik kies het repertoire, laat dansers auditie doen, enz. En ja, ik ken misschien niet elke danspas zoals zij die kennen. Maar is dat werkelijk mijn job? Als artistiek directeur jongleer ik met verschillende taken. Ik denk dat het een veel moeilijkere job is dat sommigen beseffen.”

Hoe is het artistiek leiderschap van het Koninklijk Ballet Vlaanderen u toegekomen?
“De onderzoekscommissie had me benaderd met de vraag of ik hen een lijst kon bezorgen van mensen die zich mogelijk kandidaat wilden stellen voor die functie. Dat deed ik. Ik bezorgde hen de namen van een aantal mensen die stuk voor stuk erg getalenteerd zijn. Toen vroegen ze me waarom ik me niet zelf kandidaat stelde. Ja, waarom niet, dacht ik. (lacht) In Brussel ontmoette ik de board, waarna ze mij kozen als nieuwe artistiek leider.”

U was op de hoogte van de moeilijke tijden die het balletgezelschap doormaakte?
“Vanop een afstand had ik de ontwikkelingen gevolgd. Ik was me ervan bewust dat het niet makkelijk zou worden. Maar in het verleden heb ik me altijd vastgegrepen aan uitdagingen. Ik begreep ook dat Kathy (Kathryn Bennetts, Carreiro’s voor- ganger als artistiek leidster, red.) een zware periode had doorgemaakt, maar anderzijds wist ik dat de fusie met de Vlaamse Opera op de tafel lag.”

Vanwege die fusie hield Kathryn Bennetts het aan het einde van vorig seizoen voor bekeken. U denkt er anders over?
“Kijk, het Londense Royal Opera House verenigt zowel een opera- als een balletgezelschap. Op bepaalde vlakken werken ze samen, op andere apart. Ook wij kunnen met de Vlaamse Opera heel wat delen. Wanneer het gaat om personeelsbeleid, educatie, marketing, enz. is een fusie nuttig. Artistiek is het wel essentieel dat we onze onafhankelijkheid kunnen bewaren.”

Wat gaf de doorslag om ondanks die woelige tijden toch aan te treden als artistiek leidster?
“Het Koninklijk Ballet Vlaanderen is een danscompagnie die internationaal hoog aangeschreven staat. Aangekomen in Antwerpen merkte ik al gauw wat van die reputatie was overgebleven. Er werd niet meer getourd, er was ook nood aan een repertoire dat opnieuw identiteit gaf aan de compagnie. (denkt even na) Maar ondanks alles blijft het Koninklijk Ballet Vlaanderen een gezelschap van unieke persoonlijkheden, met dansers die elk een buitengewone techniek hebben. Daarop wilde ik opnieuw bouwen. Met andere woorden: toen ik hen voor het eerst zag dansen, zag ik een ballet dat het redden meer dan waard was.”

In september 2012 kwam u aan het hoofd te staan van een ballet dat op dat moment nog aankeek tegen een leeg seizoensprogramma. In nauwelijks enkele weken tijd bracht u daar verandering in. 
“Ik heb tal van mensen om gunsten gevraagd. (glimlacht) Ik had geen keuze. Meteen heb ik Wayne McGregor gebeld. Wayne, kun je me helpen, vroeg ik hem onomwonden. Ik wilde onze dansers graag nieuwe kansen geven, hen met nieuwe choreografen laten samenwerken. McGregor is een belangrijke stem in de danswereld. Nooit eerder was zijn werk te zien in België. Het was een mooie kans voor beide partijen.”

McGregor is inderdaad een grote naam in de moderne, hedendaagse dansscene. Een van de kritieken blijft ook dat het Koninklijk Ballet Vlaanderen kiest voor moderne dans, terwijl de balletschool, die aan de compagnie verbonden is, resoluut kiest voor klassieke dans.
“De klassieke techniek is het fundament van deze compagnie. Wie niet klassiek kan dansen, kan ook geen deel uitmaken van het Koninklijk Ballet Vlaanderen. Punt. Anderzijds hebben we dansers nodig die kunnen bewegen, we hebben dansers nodig die het repertoire van de 21ste eeuw kunnen dansen.”

Eerder zei u ook dat u alleen die balletten wil programmeren die vandaag nog steeds relevant zijn. Welke zijn dat niet?
Time shows. De tijd wijst uit wat overeind blijft en wat niet. Choreografen als George Balanchine en Frederick Ashton creëerden honderden werken. Hooguit vijf of zes hebben standgehouden. Sommige choreografiën zijn nu eenmaal relevanter dan andere. Ook Picasso schilderde niet uitsluitend meesterwerken, toch?”

Ook programmeerde u ‘The return of Ulysses’, een herneming die op dit moment loopt en principal dancer Alain Honorez voor even opnieuw bij het Koninklijk Ballet Vlaanderen verwelkomt.
“Ik ben een grote fan van choreograaf Christian Spuck, die deze voorstelling in het bijzonder maakte voor het Koninklijk Ballet Vlaanderen. Geen ander gezelschap brengt het. Op een briljante manier is het erg toegankelijk. ‘The return of Ulysses’ toont het kunnen van onze compagnie op een fantastische manier. Hopelijk kunnen we er nog mee toeren. En inderdaad, Alain keert terug. Voor de buitenwereld is dat een signaal dat opnieuw vertrouwen schept in het Ballet.”

Met uw aanstelling in Antwerpen hebt u na twintig jaar Engeland ingeruild voor België. Een hele aanpassing?
(knikt) “Die aanpassing is erg gehaast verlopen, het was voor het hele gezin een grote uitdaging. In september is mijn elfjarige zoon meteen in Antwerpen het nieuwe schooljaar begonnen. Op dat moment woonden we nog in Engeland, wat betekent dat we toen wekelijks pendelden. Pas in november zijn we effectief verhuisd. Mijn echtgenoot werkt vandaag nog steeds in Londen. Nu is hij dus diegene die steeds over en weer reist. (glimlacht) Het is een evenwichtsoefening.”

Was dat meteen de eerste keer dat u naar ons land afzakte?
“Op mijn zestiende heb ik een zomer in Brussel doorgebracht. Ik ging ervan uit dat ik België tot op zekere hoogte kende. (lacht) Ik leer nog elke dag bij. Intussen weet ik dat auto’s ondergeschikt zijn aan fietsers en voetgangers, dat ik er niet moet op rekenen om op zondag boodschappen te kunnen doen. Maar ik hou van Antwerpen. Het is een relatief kleine stad met een grote internationale uitstraling. Architecturaal is het een prachtige mix van oud en nieuw, en dat op een boogscheut van Amsterdam, Parijs of Londen. Maar geloof me, in Antwerpen hebben we nog veel te ontdekken.”

U hebt nog even de tijd, toch?
“Inderdaad. Ik heb een contract voor een periode van vijf jaar, hoewel al na drie jaar zal blijken of het verlengd wordt of niet. Weet je, ik wil dat dit werkt. (enthousiast) Ik ben een doener en ik zal dit waarmaken. De raad heeft mij aangesteld om als artistiek leider deze compagnie naar een betere plek te brengen. Om het interessant en uitdagend te houden, zodat we er internationaal uitspringen. (lacht) Wat een opwindende uitdaging!”

Terug naar overzicht

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s