Dertig dagen | Annelies Verbeke

638142470Van Annelies Verbeke verscheen het voorbije jaar een roman die ‘Dertig dagen’ heet. Dat kan zelfs de diepslapende recensent niet ontgaan zijn. ‘Dertig dagen’ werd door de Nederlandstalige pers haast unaniem doodgeknuffeld. ‘Een klusjesman met een gave houdt Vlaanderen een spiegel voor’, schreef Mark Cloostermans in De Standaard en noemde Verbekes vierde roman ‘een moedig, inspirerend en aangrijpend boek’. In HP/De Tijd stond te lezen: ‘Verbeke is hard maar niet cynisch, geëngageerd, maar niet moralistisch. ‘Dertig dagen’ is een roman die tegelijk de goedheid en de slechtheid van de wereld beschrijft, die evenveel reden biedt tot optimisme als tot neerslachtigheid.’ Vier sterren in De Morgen en een lofrede die luidde: ‘Geraffineerd bespeelt Verbeke het register van de dualiteit: leven en dood, goed en slecht, vriend en vijand gaan nauw met elkaar samen. Dat besef dringt ten volle door aan het slot van de roman.’ En zo kan nog wel even worden doorgegaan.

In haar vorige romans behandelde Annelies Verbeke telkens een groot thema: onrust in ‘Slaap!’, het geweten in ‘Reus’, wanhoop in ‘Vissen redden’. In ‘Dertig dagen’ staat ontegensprekelijk goedheid centraal. ‘Het is een thema dat de rode draad vormt doorheen heel wat vragen die mensen bezighoudt. Want waarom worden bijvoorbeeld diegenen die anderen ontzien en ondanks alles vriendelijk blijven als soft of hypocriet aanzien?’, zo vroeg ze zich in een gesprek met Knack.be luidop af. ‘Niemand durft het er echt over te hebben, auteurs schrijven er nauwelijks over. Op goedheid rust een taboe.’

Continue reading “Dertig dagen | Annelies Verbeke”

Advertenties

IJstijd | Maartje Wortel

Wortel-IJstijd_lowresHet aantal nieuwe titels dat de uitgeverswereld op de markt brengt neemt elk jaar toe. Steeds luider weerklinkt de kritiek, al zorgde die tot op heden niet voor de verhoopte ommekeer bij de grote spelers. In 2014 zette het de jury van de BNG Nieuwe Literatuurprijs – een zogeheten ‘aanmoedigingsprijs’ waarmee de nakende doorbraak van een schrijver jonger dan veertig een zetje krijgt – aan tot drastischer signalen. Bij het bekendmaken van de genomineerden selecteerden zij slechts drie romans, in plaats van de gebruikelijke vijf. Die keuze motiveerden zij als volgt:

‘Er zijn betere wijnjaren geweest, metaforisch gezegd. Te weinig durf, te povere stilistische en compositorische middelen, geen urgentie, zozeer dat de vraag opkomt: waren deze boeken wel uitgegeven als de auteur niet jong en niet onweerstaanbaar aantrekkelijk was geweest? Literaire armoede bestaat en dat werd pijnlijk zichtbaar in 2014.’

Dat de jury schoon genoeg had van de heersende publicatiedrift en de weinig kwalitatief onderbouwde keuzes die de uitgeverswereld durfde te maken, leed geen twijfel.

‘Onverwisselbare kwaliteitsoeuvre’
De kritiek van de jury ging evenwel niet op voor Maartje Wortel. Integendeel, de Nederlandse kwam met IJstijd als laureate uit de bus en werd geprezen om ‘haar krachtige, autonome stem, die helder weerklinkt in haar onverwisselbare kwaliteitsoeuvre’. Gedroomde woorden voor de achterflap, zeg maar.

Continue reading “IJstijd | Maartje Wortel”

Voorbeelden van verdriet | Annelies Verbeke

verbeke-verdrietEen kortverhaal in de kenmerkende stijl van Annelies Verbeke. In zorgvuldig opgebouwde zinnen wekt ze personages tot leven die meteen vertrouwd aanvoelen. De mate waarin ze beschadigd zijn, wordt gaandeweg duidelijk.

Dat ze het genre beheerst, lijdt al lang geen twijfel meer. ‘Voorbeelden van verdriet’ is niet haar beste kortverhaal, eerder een tussentijdse zoethouder voor de liefhebber. Haar bundel ‘Groener gras’ bevat een vijftiental stilistisch verwante verhalen. De thematiek van winnen/verliezen die daarbij de rode draad vormde, is hier teruggekeerd.

Verbeke schreef ‘Voorbeelden van verdriet’ ter gelegenheid van de Dag van de Onafhankelijke Boekhandel.

***1/2

Groener gras | Annelies Verbeke

1001004005487644-2Met wisselend succes voert Annelies Verbeke in ‘Groener gras’ de figuranten uit eenieders bestaan op. De licht ontvlambare loketbeambte, de schuchtere collega met wie u nooit meer dan enkele obligatoire woorden wisselde aan de koffiemachine, het gekleurde meisje alleen op straat.

De schrijfster kijkt achter die façade van oppervlakkige vertrouwdheid om een verhaal te vertellen over winnen en verliezen. Dat doet ze in een stijl die uitgesproken literair is. Ze hanteert een beeldrijke taal, doorspekt met trefzekere inzichten en literaire vondsten. Soms maken die stilistische keuzes haar vertellingen nodeloos zwaar en verliezen ze zo aan slagkracht. ‘Groener gras’ is in die zin een wat onevenwichtige bundel.

De meest weergaloze vertellingen staan te lezen in de eerste helft. ‘Naar de toekomst’, ‘Lola’ en ‘De Wezel en zijn prooi’ zijn, tesamen met de poëtische proloog, het mooiste wat de bundel aan diepmenselijk (on)vermogen te bieden heeft.

***1/2

Stern | Thomas Heerma van Voss

9200000010095231

Op je 24ste twee romans en een verhalenbundel op je conto hebben: meer onverdroten dan Thomas Heerma van Voss kunnen jonge honden onmogelijk worden. In ‘Stern’ – die tweede roman – voert hij de gelijknamige basisschoolleraar Hugo Stern op. Een man even oprecht als misbegrepen, sociaal onbeholpen als geen ander. Gaandeweg moet die vaststellen dat het leven van zijn zoon en echtgenote moeiteloos gedijt zonder hem. Zijn lot is aan de zijlijn van zijn eigen bestaan komen te liggen.

Met een jaloersmakend gemak schippert Thomas Heerma van Voss beheerst tussen Sterns heden en adolescentenverleden. Tussen de schijn en het tergende verschimmen van een man die de greep verliest op wat hij met veel zorg en toewijding opbouwde. In die zin leest ‘Stern’ als een ‘Tirza’-light, en dat is voor de piepjonge Heerma van Voss best een compliment.

***1/2

Het satijnen hart | Remco Campert

23

Camperts roman werd destijds genomineerd voor een van de drie felbegeerde literaire prijzen in het Nederlandstalige taalgebied, een eer die niet verzilverd werd. In een achterkamer van het geheugen was de titel me bijgebleven. Ik plukte hem onlangs uit het rek van een Antwerps antiquariaat, proefde de eerste zinnen en rekende af aan de kassa. Dat ik me mijn aankoop niet beklaagd heb, meneer.

Met ‘Het satijnen hart’ biedt Remco Campert een inkijk in het kunstenaarshoofd van Hendrik van Otterlo, een tot kluizenaar omgeschoolde schilder-op-leeftijd. Jaren na datum kauwt hij nog steeds op een verdriet dat hem werd aangedaan. Tot het heden hem dwingt de draad weer op te pikken en de confrontatie aan te gaan met dat onverwerkte verleden.

Schijnbaar moeiteloos slaagt Campert erin een ongedwongen vertelstijl te verweven met een resem heerlijk heldere inzichten over liefdesleed, verbeten cynisme en de jaren die in elk mensenleven zonder genade wegtikken. Literair, zonder de minste zweem van pretentie. Een plezier om te lezen.

****1/2

De Metsiers | Hugo Claus

Screen Shot 2015-10-08 at 15.59.01

Stilistisch ingenieus, met beheerste vaart geschetste episode uit het boerenbestaan van de Metsiers. Een vijftal perspectieven wisselt elkaar af. De taal mag wat verouderd zijn, Claus’ debuut heeft met het verstrijken van de jaren niet aan kracht ingeboet.

Toen hij het op negentienjarige leeftijd in opdracht – jawel – bij elkaar pende, had hij amper vier weken nodig gehad. De stijl was naar eigen zeggen een imitatie van wat op Amerikaanse bodem in zwang was. Opmerkelijk is hoe hij gedurende de eerste decennia van zijn schrijversleven niet hoog opliep met ‘De Metsiers’. Rond zijn vijftigste ging hij zich milder opstellen, hij wist het werk een plaats te geven:

‘Het was mij zo gemakkelijk afgegaan en het was een imitatie. Ik misprees niet alleen het boek, maar ook de mensen die het goed vonden. Vestdijk vond het geweldig. Ik vond die man een nul. Ik dacht: ‘Zie je niet? Kun je niet lezen?’ Pas jaren later ben ik erachter gekomen dat ik met wat ik toen zomaar deed veel meer van mezelf heb vrijgemaakt dan ik wist.’

Hoewel zijn opdrachtgever niet tevreden was over het eindresultaat leverde deze novelle Claus zijn eerste literaire prijs op. ‘De Metsiers’ is een aanrader voor wie hongerig is naar een niet-lijvige klassieker die makkelijk wegleest.

****1/2

Eten met Emma | Herman Koch

31csRVUWBUL

Een vermakelijke maar lege vertelling van een man die zich het hoofd op hol liet brengen. Autobiografisch, zo suggereert de schrijver/verteller aan het begin. Hij suggereert wel meer. Helaas blijft de lezer, wiens nieuwsgierigheid nogal demonstratief wordt aangewakkerd, vreselijk op z’n honger zitten.

‘Eten met Emma’ leest nog steeds heerlijk weg. Van Herman Koch wordt niet minder verwacht dan dat hij weinig moeite heeft om met soepele zinnen en gedachten de aandacht van de lezer vast te houden. Toch heeft het aan het einde van de rit allemaal wat weinig om het lijf. Kochs vertelling is te vrijblijvend.

Aan ‘Zomerhuis met zwembad’ en ‘Het diner’ beleefde ik meer plezier. Voorlopig heb ik het wel gehad met de lichtheid van deze Nederlander.

**

Aantekeningen uit het ondergrondse | Fjodor Dostojevski

9200000007691779

Het eerste deel is een koortsige ik-vertelling van een man die zich heeft teruggetrokken in een smerig onderkomen aan de rand van de stad. In een vorig leven was hij ambtenaar. Zijn verwarde en springerige relaas is inhoudelijk filosofisch. Als verteller spreekt hij zichzelf onbedoeld geregeld tegen, wat hem dan ook volslagen onbetrouwbaar maakt.

In het tweede deel blikt diezelfde ex-ambtenaar terug op een gebeurtenis uit het verleden, die mede geleid heeft tot het bestaan dat hij leeft op het ogenblik van zijn vertelling. Omwille van een verhalend-literaire aanpak laat deze geschiedenis zich heel wat makkelijker lezen.

In zijn geheel bewijst ‘Aantekeningen uit het ondergrondse’ – anderhalve eeuw na verschijningsdatum – zich ontnuchterend tijdloos. Dostojevski is een auteur om zonder ophouden te herlezen.

****1/2