Working girl | Mike Nichols

Destijds is Working girl niet onopgemerkt gebleven, maar meer dan dertig jaar later ligt deze speelse Mike Nichols-film in de vergeetbak. Onterecht!

‘Jij bent de eerste vrouw hier die zich kleedt als een vrouw, en niet als hoe een vrouw denkt dat een man zich zou kleden als hij een vrouw was.’

Compleet van zijn melk floept Harrison Ford het eruit wanneer hij in Working girl een timide maar gracieuze Melanie Griffith spot op een netwerkevent avant la lettre. Ik hoefde de dvd net niet te pauzeren om te begrijpen wat die malle Harry nu precies zegt. Het is nochtans een ­geweldige oneliner. Veel te lang, maar helemaal raak. Hij legt vooral feilloos de vinger op de thematiek van deze vergeten klassieker van ­Mike Nichols uit 1988: vrouwen die hun intrede doen in de door testosteron gedreven beurs- en bedrijfs­wereld van de jaren 80.

9aa50f4a-d19e-11ea-a008-27d8a09e9c1f

De release van de film bij ons is me destijds ontgaan. Dat moet u me maar vergeven. Ik was bijna vier, ik had wel wat anders aan mijn hoofd. Het zou zeker vijftien jaar duren voor ik Working girl inhaalde. Ik vermoed dat het rond de tijd was dat Nichols met Closer kwam, de film uit 2004 die Natalie Portman lanceerde. Ik viel voor zijn HBO-adaptatie van Angels in America en ontdekte geleidelijk ’s mans ultieme kroonjuwelen: zijn regiedebuut Who’s afraid of Virginia Woolf uit 1966 en het niet minder iconische The graduate, waar hij een jaar later al mee had uitgepakt.

In de schaduw

Met zulke kleppers op je conto valt het te begrijpen dat een bitterzoete publieksfilm als Working girl ergens in de schaduw eindigt. Dat hij het goed deed aan de kassa en ­genomineerd werd voor zes Oscars (onder meer voor beste film), heeft daar niets aan kunnen veranderen.

Is die vergeten status ook terecht? Wel nee, in die zin dat dit Assepoester-verhaal nog steeds werkt zoals Nichols het toen bedoeld moet hebben: als een dubbele streep onder die fameuze American dream.

9b6dea8c-d19e-11ea-a008-27d8a09e9c1f

Dat neemt niet weg dat ik bij sommige scènes spontaan een wenkbrauw optrok. Ford die een ­bewusteloze Griffith – die hij pas ontmoette – mee naar huis neemt, over zijn schouder de trap opdraagt, uitkleedt en in haar lingerie naast zich in bed legt? Harry, jongen! ­Griffiths ‘baas’, die haar een collega op een andere afdeling aanraadt onder wie ze als secretaresse wel zou kunnen opklimmen, blijkt dan weer een ­eersteklas #metoo-figuur te zijn – nota ­bene gespeeld door Kevin Spacey. Profetisch!

Fout gedrag

Maar de film schetst niet alleen een beeld van het foute gedrag dat vrouwen in die tijd allicht met een vunzige knipoog moesten tolereren. Hij laat vooral zien hoe zij in hun zoektocht naar een professio­nele identiteit eerst nog gedwongen werden om zich een klassiek mannelijke uitstraling aan te meten. Iets banaals als het gebaar waarmee ­Sigourney Weaver als superior iemand kordaat naar binnen wenkt, is veelzeggend. Ook de kledij – epauletten! – toont aan dat een vrouw maar beter een breedgeschouderde indruk kon maken.

Het personage van Griffith is in dat opzicht een frisse wind. Net door wie ze is, en niet door wie ze dacht te moeten zijn, maakt ze uiteindelijk carrière. Toen ik Working girl voor het eerst zag, moet het einde goed gevoeld hebben. Ze heeft het glazen plafond verpulverd, een eigen bureel is de kers op haar ambitie. Van buitenaf toont de camera haar voor het raam en zoomt verder uit. Het torenhoge kantorencomplex komt in beeld. Plots lijkt ze maar een muis in de massa, gevangen in de val van het kapitalisme? Altijd hoger, altijd meer. Wat toen het summum leek, smaakt nu wrang. Hoe het afloopt, Icarus mag het weten.

(Verschenen op 30 juli 2020 in De Standaard.)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s