Regisseur Lulu Wang: ‘Overal ter wereld leeft nog steeds het idee dat Amerikanen blank zijn’

Met ‘The farewell’ maakte de Amerikaanse Lulu Wang een fijngevoelige film over goedbedoelde leugens en de gemengde gevoelens die er het gevolg van zijn. Wat kun je verzwijgen en wat niet?’

Kunnen goede bedoelingen een flagrante leugen rechtvaardigen? Centraal in The farewell staat een Chinese oma die geen weet heeft van de terminale kanker in haar lijf. Haar zus haalde de resultaten van het medisch onderzoek voor haar op en besliste samen met de familie dat het beter was haar het slechte nieuws te besparen. Mensen met kanker sterven, zo had een oude volkswijsheid haar ingefluisterd. Niet de ziekte, maar de angst wordt hen fataal.

c3f48e92-3893-11ea-b856-b7e63e85da42

Het hele idee is zo gek, dat het wel waargebeurd moet zijn. Het overkwam de grootmoeder van de Amerikaanse filmmaakster Lulu Wang in 2013. Wang – niet te verwarren met de Nederlandse schrijfster van Het lelietheater – goot haar gemengde gevoelens over de leugen waarin zij verplicht moest meestappen in een scenario. De film bekijkt de gebeurtenissen door de ogen van een in de VS opgegroeide kleindochter (sober vertolkt door rapartieste Awkwafina).

‘Door de film begrijp ik het veel beter’, zegt de cineaste. ‘Het effect van je gemoed op je gezondheid speelt in de oosterse geneeskunde een belangrijke rol. Ik geloof er ook sterk in.’ Zelf zou ze niet in het ongewisse willen blijven. ‘Ik weet graag alles. Gelukkig leef ik in de VS en moeten mijn dokters het mij wel vertellen.’

Grijze zones

Wang werd geboren in Peking, maar verhuisde op haar zesde met haar familie naar Miami. Ze ervaart de oosterse cultuur als een wereld waarin veel onuitgesproken blijft. ‘Ik heb vaak gezien hoe dat tot mentale problemen leidt, zeker wanneer schaamte aan de basis van het zwijgen ligt. Dingen verzwijgen om iemand te beschermen is iets heel anders, al zijn er veel grijze zones. Waar trek je de lijn? Wat kun je verzwijgen en wat niet?’

90-2

Op zich is het een heel genereus idee: het is de familie en niet de zieke zelf die het mentale leed van het naderende einde draagt. In China komt dat wel vaker voor, dus misschien had Wangs nai nai (Mandarijn voor ‘grootmoeder’) van meet af aan in de gaten wat er speelde? ‘Onderschat de kracht van de zelfontkenning niet. Als je niet gelooft dat je gaat sterven, dan neem je het rooskleurige resultaat van een onderzoek zonder aarzelen voor waar aan.’

Net als de kleindochter in The farewell keerde Lulu Wang onder het mom van een trouwpartij terug naar China om in familiekring afscheid te nemen van haar zieke oma. Maar met zoete clichés en sentimentaliteit strooien doet ze niet. ‘Het opbiechten van de waarheid krijgt in westerse films vaak iets bevrijdends, alsof dan catharsis pas echt mogelijk is. Maar het leven zit niet zo in elkaar, en dus wilde ik het ook niet op die manier voorstellen.’

Whitewashing

Het idee voor de film wekte al vroeg de interesse van producenten, zowel in de VS als in China. Maar allemaal wilden ze één ding anders zien: de kleindochter moest een blanke vrouw zijn. ‘Overal ter wereld leeft nog steeds het idee dat Amerikanen blank zijn. Zelden zien ze eruit zoals ik, terwijl het verhaal in de film maar bestaat omdat ik een Amerikaanse ben.’ Ze wees die whitewashing resoluut van de hand, zelfs toen het erop begon te lijken dat de film er nooit zou komen.

Maar de tijden veranderen. ‘In de artistieke wereld zie je dat er nu vaker stemmen klinken die tot voor kort amper aan bod kwamen. Ook het publiek vraagt erom. Nu het meer diverse verhalen te zien krijgt, accepteert het niet langer de aloude voorstelling van de wereld als een plek waar blanke mannen als helden uit de bus komen.’

Screen-Shot-2019-05-06-at-5.13.30-PM

Het gekste wonder van al: Lulu Wangs oma leeft nog steeds, kranig tegen elke prognose in. ‘Nee, ze weet het nog steeds niet’, verklaarde de cineaste toen we haar in het najaar spraken op het filmfestival in Gent. ‘Het zou wellicht geen goed idee zijn om het haar alsnog te vertellen.’ Het succes van The farewellheeft daar anders over beslist: Nai Nai ontdekte onlangs waarover de film van haar kleindochter gaat, en dus kent ze nu ook de waarheid over haar gezondheid. Hoe ze die onthulling ervaren heeft, is een gesprek dat ze nog moeten voeren.

(Verschenen op 20 januari 2020 in De Standaard.)

>> Lees hier de recensie van The farewell

Een gedachte over “Regisseur Lulu Wang: ‘Overal ter wereld leeft nog steeds het idee dat Amerikanen blank zijn’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s