Zama | Lucrecia Martel

Een Spaanse gezant loopt verloren in deze Argentijnse film van Lucrecia Martel, die Pedro Almodóvar tot haar grootste bewonderaars mag rekenen. 

Lucrecia Martel is 52 en regisseerde vier films. De Argentijnse begrijpt niet hoe sommige van haar collega’s dat klaarspelen, jaarlijks een nieuwe film afleveren. ‘Hebben zij dan zoveel ideeën, zoveel te delen met de wereld? Ik niet.’

603eae88-c745-11e9-85ff-c0df97465f52

Genoeg mensen kunnen dat van Martel dan weer moeilijk geloven. Pedro Almodóvar, Spanjes kleurrijkste goudhaantje, sprak bij het zien van Martels debuut La ciénaga uit 2001 van een openbaring. Een auteur zo origineel, matuur en ongrijpbaar kruiste niet elke dag zijn netvlies. Samen met zijn broer Agustín werd hij coproducent van haar volgende films. Ook van deze Zama. Dat is een uitdagende satire in beeldschone tableaus, die scherp en gretig het Europese kolonialisme hekelt. Heldhaftige conquistadores? Laat me niet lachen.

Kwellend tempo

Nu goed, vreselijk sexy klinkt dat misschien niet. Martel jaagt nu eenmaal geen ideeën na die makkelijk te pitchen zijn. Bovendien maakt ze films met een kwellend tempo en weinig plot. Ze heeft er een bijna sadistisch plezier in om het geduld van de kijker te kietelen.

zama1

Centraal in deze film staat don Diego de Zama (Daniel Giménez Cacho), een Spaanse gezant die einde 18de eeuw vanaf het afgelegen Asunción, nu de hoofdstad van Paraguay, zijn overplaatsing naar Buenos Aires afwacht – en dat wachten dúúrt.

Zama vindt zichzelf heel wat, maar hij is veeleer een miezertje. Uit zijn behandeling van overheidszaken blijkt hoe potsierlijk zijn positie is, hoe schraal zijn macht. Zijn frustratie is navenant, maar nog groter is zijn eenzaamheid. Ver van huis op een plek waar iedereen hem met de nek aankijkt, verliest deze drommel zijn greep op de realiteit.

Roman

Martel baseerde zich op een roman uit 1956 van de Argentijn Antonio di Benedetto. Hij droeg Zama destijds op ‘aan de slachtoffers van het wachten’. Dat lot viel in zekere zin ook hem te beurt: het duurde 60 jaar tot er een Engelse – en later Nederlandse – vertaling kwam.

1800

Hoe adapteer je een werk dat bulkt van de observaties en mijmeringen? De Argentijnse cineaste heeft er de rijke, filmische beeldtaal voor. Als een figurant plaatst ze de Spanjaard in een omgeving die vooral in beweging lijkt rondom hem. Dat niet altijd duidelijk is wat er speelt, is precies de bedoeling. Zama is een film van een vervreemding en machteloosheid die je moet ervaren, veeleer dan begrijpen.

Beckett meets Kafka, zo schreef The Guardian. Er is wat van aan.

(Verschenen op 26 augustus 2019 in De Standaard.)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s