Regisseur Sameh Zoabi: ‘Probeer als Palestijnse filmmaker maar eens financiering te vinden’

Over serieuze kwesties kan je ook luchtige films draaien. Met ‘Tel Aviv on fire’ kijkt Sameh Zoabi door een komische lens naar de Israëlisch-Palestijnse rivaliteit. ‘Natuurlijk hebben we meer gemeen dan we willen toegeven.’

De cast van Thuis zal het wel tegenspreken, maar niets is zo futiel als de intriges van een soap. In Tel Aviv on fire doet zo’n gedeelde tv-show de Israëlisch-Palestijnse gemoederen verhitten. ‘Het conflict is voor mij al langer een soap’, verzucht de Palestijnse regisseur, die met zijn amusante satire de komende week het filmfestival ­Mooov aftrapt.

78221095-a401-4918-bc60-19f997489905

‘Het houdt nooit op. Stilaan zijn we op het punt beland dat iedereen blind is voor de dagelijkse gruwel. Maar stop een scène met Israëlische soldaten die Palestijnen aanvallen in je film en je wordt beschuldigd van propaganda. Geen enkele Europese producent zal dan met centen over de brug komen. Bang als ze zijn om van antisemitisme beschuldigd te worden. Terwijl het de realiteit is.’

Hebt u om die reden gekozen voor de grijns in plaats van de gruwel?

‘In mijn familie en vriendenkring, maar ook in het Palestijnse dorp waar ik ben opgegroeid, is humor altijd belangrijk geweest. Het maakte de zaken draaglijker. Ik woon nu al acht jaar in de VS, maar het valt me op dat van filmmakers uit het Midden-Oosten ­altijd verwacht wordt dat ze voor een waarheidsgetrouwe aanpak gaan. De kijker moet wat hij ziet kunnen aftoetsen aan het beeld dat hij heeft van de regio. Maar wie is al in Gaza geweest? Het journaal geldt als enige referentiepunt. Dan leest zo’n producer mijn scenario en zegt hij: “Dit is niet echt.” Probeer dan maar eens financiering te vinden.’

sameh-zoabi-on-set
Sameh Zoabi op de set van ‘Tel Aviv on fire’.

U vond die onder andere bij het Belgische Artémis Productions?

‘Dat klopt. Luxemburg en Frankrijk investeerden eveneens in mijn film, naast Israël. (grijnst) Ook daar riskeerde ik kritiek op te krijgen. Het overkwam een Palestijnse tv-schrijver enkele jaren geleden. Omdat zijn show over een Palestijnse jongeman in een joodse wijk een Israëlische producent had, ontstonden online discussies over elementen in het verhaal die al dan niet een toegift waren voor die producent. Dat voorval was de inspiratie voor Tel Aviv on fire.’

In uw film moet een Palestijn als scenarist het midden zien te vinden tussen de wensen van een Is­raël­ische militair en die van de ­Palestijnse tv-makers. Worstelde u zelf ook met dat evenwicht?

‘Voortdurend heb ik me afgevraagd of de Israëlische militair zachter van aard moest zijn, of net strenger. En of het politieke aspect misschien te zwak naar voren kwam, enzovoort. Hoe kon ik ervoor zorgen dat de film zowel bij Israëli’s als bij Palestijnen in de smaak zou vallen? Uiteindelijk gaat Tel Aviv on fire over een schrijver die zijn stem zoekt in een complexe, politieke situatie. Wat dat betreft kan je de film sterk ­autobiografisch noemen.’

tel-aviv-on-fire.20190410024425

Maar de polariserende soap heeft nooit echt bestaan?

‘Nee, maar daarmee is het hele idee van gedeeld tv-amusement nog niet vergezocht. In mijn kindertijd waren er slechts twee ­kanalen: het ene Jordaans – en dus Arabisch –, het andere Israëlisch met een programmering in het Hebreeuws. Behalve op vrijdag, want dan zond dat tweede kanaal een Egyptische film uit waar iedereen op afstemde. Die was uiteraard Arabisch gesproken. In veel Israëlische families hebben ze zo deze taal leren spreken.’

Was er de angst dat Israëli’s of ­Palestijnen zich werkelijk beledigd zouden voelen door de manier waarop u hen te kijk zet in de film?

‘Ik ben vertrouwd met beide werelden, ik spreek ook Hebreeuws. In mijn jonge jaren leek het er altijd op dat we meer naar elkaar zouden toegroeien. Maar het rechtse bewind heeft alleen maar de haat aangewakkerd. Op de set kreeg ik nu de indruk dat de jonge Israëlische acteurs zich bewust afsloten. Maar zich beledigd voelen? Je moet weten dat comedy om stereotypen draait, niet om ­beledigingen. De film is een uitvergroting van hoe de Israëli’s de ­Palestijnen zien en vice versa.’

tel_aviv_on_fire

Welke reacties heeft de film in ­Israël gekregen?

‘In Haifa is na de vertoning aan een gemengd publiek alvast niemand me komen zeggen dat het nergens op sloeg. (lacht) In een ­artikel dat toen verschenen is, was de auteur hoopvol over hoe een film zoals Tel Aviv on fire onthechte Israëlische jongeren opnieuw naar de bioscoop kon lokken. Natuurlijk hebben Israëli’s en Palestijnen meer gemeen dan ze willen toegeven. Ook dat zit in de film. Het zou goed zijn als ze anders naar elkaar gingen kijken. Zonder angst ook, want die is vandaag heel sterk aanwezig.’

(Verschenen op 20 april 2019 in De Standaard.)

>> Lees hier de recensie van Tel Aviv on fire

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s