Gräns | Ali Abbasi

Er schuilt een klassieke love story in het Iraans-Zweedse ‘Gräns’, dat een douanier met een fenomenale reukzin opvoert.

Tina heeft als douane­beambte een neus voor emoties: ze kan angst ruiken, maar ook schuldgevoelens en schaamte. Je valt zo door de mand als je zou liegen over haar nieuwe bloesje. Nog een geluk dat Tina nooit nieuwe bloesjes draagt.

ec7c2144-1d92-11e9-aa6b-cec635eb137c

Gräns is een op het eerste gezicht wat apart sprookje van de Iraans-Zweedse Ali Abbasi, dat even meesterlijk als bizar uitpakt. Zonder compromissen verweeft de filmmaker een ongewoon liefdesverhaal met een zoektocht naar identiteit en aanvaarding.

Wie het heeft over een vreemde snuiter met een scherpe neus denkt misschien spontaan aan Jean-Baptiste Grenouille uit ­Patrick Süskinds bestseller Het parfum. Gräns bewandelt met zijn invloeden uit de Noorse mythologie een heel ander pad.

Geheugenkaart

Je moet weten dat Tina zich nooit vergist wanneer ze aan de douane een man uit de massa haalt. Fatsoen is veelal façade, dat weet zij best. Schijnbaar merk je niets aan de heer in maatpak die ze opdraagt haar te volgen. Maar op de geheugenkaart die hij bij zich heeft, wordt even later kinder­porno gevonden. Een politieoverste, ongelovig: ‘Ben je echt in staat om te ruiken wat mensen voelen?’

Eerst waren haar neusvleugels in beweging gekomen. Haar mond was lichtjes opengezakt waarna ze als een snuffelhond te werk was gegaan. Een fraai gezicht is dat niet. Haar hoekige, gezette postuur en brute gelaatstrekken helpen evenmin. ‘Lelijke trut’, sist een minderjarige als ze hem betrapt op het smokkelen van alcohol. Maar Tina laat zich niet de kast op jagen. Ze is al lang blij met het baantje dat ze heeft. Zo voelt ze zich toch iets minder een buitenstaander.

border-ali-abassi

Omdat ook zij graag iemand rond zich heeft, verdraagt ze de leegloper die bij haar inwoont. Haar chalet bevindt zich middenin de ongerepte natuur. Na haar shift trekt ze haar schoenen uit en komt ze tot rust door blootsvoets het bos in te trekken. Ze voelt zich nog het meest verbonden met de vos of de eland die ze dan ontmoet.

Wanneer op een dag een man langs haar douanepost loopt die sterk haar evenbeeld lijkt, komt echter alles op losse schroeven te staan. Door die ontmoeting zal ze ontdekken wie ze is, waarna ze voor zichzelf moet uitmaken hoe ze haar verdere leven zal invullen.

Actrice Eva Melander is de ster van deze film, al zou je haar in de rij aan de kassa niet herkennen. Naast de twintig kilo die ze voor deze rol aankwam, startte ­elke draaidag voor haar vier uur vroeger. Maar ondanks alle gezichtsprotheses en make-up – die haar ook niet verhinderen om de emoties uit te drukken waarmee Tina worstelt – lijkt ze levensecht.

‘Let the right one in’

Abbasi baseerde zich op een kortverhaal van John Ajvide Lindqvist, die met Isabella Eklöf meeschreef aan het scenario. Hij is de auteur van Let the right one in, het vampierensprookje dat onder die titel in 2008 verfilmd werd (en twee jaar later een Hollywood-remake kreeg). Hij heeft duidelijk iets met merkwaardige liefdes­verhalen.

Sommigen zullen het hele idee van deze film zo ongewoon vinden dat ze er bij voorbaat op afknappen. We kunnen hen alleen zeggen dat ze een van de meest gedurfde films in lange tijd afserveren. Gräns dwingt de kijker om de oogkleppen af te leggen en onbevangen te kijken naar wie anders is.

(Verschenen op 22 januari 2019 in De Standaard.)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s