Roma | Alfonso Cuarón

Alfonso Cuarón heeft een sterk ontroerend eerbetoon aan zijn nanny gedraaid. ‘Roma’ is de eerste Netflix Original die ook op het grote scherm komt, en die straks bijna zeker een stuk of wat Oscars opslokt.

Netflix is meer dan een streamingdienst. Het produceert ook eigen films en series, die het weliswaar enkel op zijn platform aanbiedt. Dat wil zeggen: niet in de bioscoop, niet te koop op dvd, blu-ray of, godbetert, VHS. ­Streamen zult gij!

9833ffb0-fc7e-11e8-af79-d80ba0566e2f

Maar zo verpletterend schoon als Roma was nog geen enkele Netflix Original. Hoeft het dan te verbazen dat deze film nu de ­primeur krijgt van een release op het grote scherm?

Achter de bedachtzame vertelling in sobere zwart-wittableaus gaat geen zondagsfilmer schuil, maar een auteur van formaat. Het is de Mexicaanse Oscarwinnaar Alfonso Cuarón die, zeventien jaar nadat hij er Y tu mamá también heeft gedraaid, terugkeert naar zijn geboorteland. Meer bepaald naar de betere wijk Colonia Roma in de hoofdstad, waar zich begin jaren 70 zijn kindertijd afspeelde.

Kindermeisje

Maar Roma draait niet om hem. Het is een diepe buiging voor de vrouw die hij in interviews veelzeggend zijn surrogaatmoeder noemt: zijn kindermeisje. Haar grenzeloze toewijding voor hun gezin had hij als jong knaapje vanzelfsprekend gevonden. Het zou nog een hele poos duren voordat hij stilstond bij haar leven buiten zijn leefwereld en wat aan verlangens en verdriet wel niet woelde in haar binnenste.

roma-alfonso-cuaron-familia-1543936106

In werkelijkheid heet ze Liboria ‘Libo’ Rodríguez, maar om zich enige vrijheid te veroorloven noemt hij haar in de film Cleo. Met veel genegenheid brengt hij het dagelijkse leven in beeld van wat zowel voor haar als voor het doktersgezin van zijn kindertijd op een bewogen jaar uitdraait.

Met lange, vaak trage shots deed de Mexicaan dat voor het eerst eigenhandig. Zijn vaste cameraman Emmanuel Lubezki had andere verplichtingen. Bovendien voelde hij er niets voor om zomaar wie zijn meest persoonlijke project toe te vertrouwen.

Op een afstand

Roma weet met kleine, intieme taferelen de grootste emoties los te maken. Cuarón verkent met zijn films altijd weer andere vertel­vormen, maar als chroniqueur van het gewone leven overtreft hij nu zichzelf. Waar een mindere cineast naar close-ups zou grijpen, bewaart hij met de camera een redelijke afstand. Zo wordt hij een toeschouwer van zijn eigen kinder­jaren. Het legt ook goed de gezinsdynamiek bloot waarvan Cleo als buitenstaander niettemin deel is.roma

De kinderen willen het niet ­anders dan dat het meisje samen met hen naar hun favoriete tv-feuilleton kijkt. Liefdevol krijgt ze een arm om haar schouder gelegd, maar tegelijk is er voor haar wel nog enkel plaats naast de zetel. Middenin de uitzending veert ze recht wanneer zij wat te drinken willen – dat is maar normaal. Hun liefde voor haar is bijzonder sterk, maar ontsnappen aan een meester-knechtverhouding doet ze niet.

Yalitza Aparicio is de absolute ster van deze film. De 24-jarige Mexicaanse met inheemse wortels speelt het kindermeisje alsof ze nooit wat anders heeft gedaan, terwijl ze met de rol net aan haar proefstuk toe is. Als ze straks genomineerd raakt voor een Oscar, zal niemand steil achteroverslaan.

Naast een terugkeer naar zijn kindertijd is Roma ook een brede ode aan de sterke vrouwen in ­Cuaróns leven. Zij waren het die destijds de boel op de rails hielden. Als lafaards en overspelige gelukzoekers brengen de mannen het er in de film bijzonder bekaaid vanaf.

Bloedbad

De filmmaker kijkt niet naar de kleine geschiedenis zonder die te linken aan de grotere deiningen van die tijd. De beginjaren 70 markeerden in Mexico-Stad een turbulente periode met soms heftige studentenprotesten. De overheid speelde daarin een vuile rol door op 10 juni 1971 de paramilitaire groepering Los Halcones in te zetten om zo’n opstand neer te slaan. Daarbij kwamen wel 120 mensen brutaal om het leven – het zogenaamde bloedbad op Corpus Christi. Ook voor die realiteit wil Cuarón niet blind zijn.

582dc7b6-15e1-4e62-a4a9-a5562a9c72fe-image

Met zijn sterk empathische portret kaapte hij kort na de wereldpremière in Venetië meteen de hoofdprijs weg met de Gouden Leeuw. Vijf jaar geleden zag hij zijn kosmosavontuur Gravity nog bekroond met zeven Oscars, waarvan hij er twee in eigen zak mocht steken. Intussen is het al lang ­duidelijk dat de Mexicaan zich mag opmaken voor een nieuwe ­zegetoer. Daarmee aast nu ook Netflix voluit op de belangrijkste filmprijzen.

Opportunistisch

Toch blijft de cineast verbazing oogsten om zijn samenwerking met de streaminggigant. Zelf beweert hij dat het een louter opportunistische keuze is geweest: alleen zij wilden de nodige centen op de tafel leggen om zijn passieproject te verwezenlijken. Vijftien jaar lang had hij dat laten rijpen in zijn hoofd, hij wist wat hij wilde. Met honderd draaidagen en de keuze om chronologisch te filmen zou hij zichzelf ook weinig beperkingen opleggen.

Het resultaat is weergaloos. ­Roma is een rollercoaster van ingetogen emoties met enkele van de meeste aangrijpende scènes van het jaar. Zonder de steun van Netflix was de film er wellicht nooit gekomen. Maar dat mag geen ­reden zijn om u nu het grootste scherm te ontzeggen.

(Verschenen op 11 december 2018 in De Standaard.)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s