Waarom Hollywood vrouwen een eeuw geleden meer kansen bood

In de bioscoop draait sinds deze week de meest ontwapenende tragikomedie van het voorjaar: Lady Bird, over een tiener in ­Sacramento die zich Lady Bird laat noemen, hoewel ze Christine heet. U moet zelf maar gaan uitvogelen waarom ze dat doet. Dat deze film zonder pretentie de juiste snaren bespeelt, willen we wel al verklappen.

Lady Bird werd geregisseerd door de 34-jarige Amerikaanse actrice Greta Gerwig. Een vrouw, jawel. Dat is voor Hollywood opmerkelijk, omdat het al sinds de zondeval gelooft dat een vrouw zoiets niet kan. Zelfs Gerwigs partner, de filmmaker Noah Baumbach, leek er even aan te twijfelen. Toen zij hem haar scenario liet lezen, stelde hij voor om het zelf te verfilmen.

Schermafbeelding 2018-04-07 om 10.48.59
Greta Gerwig regisseerde vorig jaar ‘Lady Bird’, die nu in de cinema’s loopt.

Ridderlijk is dat, zo’n vent die zijn vrouw kansen wil ontnemen. Hoeft het dan te verbazen dat ook buiten de eigen huiskamer het vertrouwen in hen als regisseur nauwelijks groter is?

De cijfers liegen er niet om: een studie van de San Diego State University maakt duidelijk dat bij een schamele 11 procent van de films die in 2017 in de Amerikaanse bioscopen op de affiche stonden, een vrouw in de regiestoel zat.

Simone de Beauvoir

U denkt vast: nu gaan ze Donald Trump erbij halen, maar met die misogyne brulboei heeft het niets te maken. In de boekenkast van Hollywood heeft Le deuxième sexe van Simone de Beauvoir simpelweg nooit op de bovenste plank gestaan. Het cliché luidt dat mannen machtswellustige haantjes zijn, en de filmwereld kent maar weinig voorbeelden om dat beeld te ontkrachten.

Toch zijn er periodes geweest waarin vrouwen mee aanschoven aan de tafel van de macht. Hadden zij dan een baard opgekleefd en spraken ze enkele octaven lager? Of was Tinseltown toen nog niet de testosterontempel die vandaag zo ter discussie staat?

Dat tweede lijkt veeleer het geval, ­zeker wanneer we kijken naar het opmerkelijke parcours van een Amerikaanse scenariste en regisseuse als Lois Weber. Met haar echtgenoot Phillips Smalley als coregisseur filmde zij vanaf de late jaren 10 van vorige eeuw een indrukwekkend oeuvre bij elkaar rond hete hangijzers als anticonceptie, de doodstraf en religieuze vooroordelen. Dat deed ze niet in de marge, maar veelal voor de filmstudio Universal.

Voetnoot

Van het klassieke Hollywood was nog geen sprake. Pas enkele jaren eerder, in 1912, werd Universal Studios opgericht, net als Paramount Pictures. Fox (het later 20th Century Fox) en MGM bestonden nog niet. De gouden jaren van de filmindustrie en het roemruchte studiosysteem moesten nog aanbreken. Hier lagen de kansen nog als ongeslepen diamanten, en dat was Lois Weber niet ontgaan.

Schermafbeelding 2018-04-07 om 10.50.05
Lois Weber met haar echtgenoot Phillips Smalley.

Schalks werden ze ‘The Smalleys’ genoemd, maar het was zij die alle knopen hakte. In 1917 richtte ze met Lois Weber Productions haar eigen studio op om artistiek vrijer te zijn. Smalley stond ergens in een hoekje zijn naam alle eer aan te doen, terwijl zij lucratieve deals sloot met Universal. Het maakte deze vrouw tot een van de bestbetaalde regisseurs van haar tijd.

Toen vijf jaar later hun huwelijk strandde, kwam er abrupt een einde aan haar carrière. Intussen was Hollywood gerijpt tot een industrie die met almaar grotere budgetten goochelde. Jaren later meende de ene dat Weber niet meer gehoord werd zonder man aan haar zijde. Anderen argumenteerden dat wel meer kleine productiemaatschappijen in die periode op de fles gingen. Niemand die er vandaag zijn slaap voor laat, want de filmgeschiedenis vermeldt Lois Weber hooguit als een voetnoot.

Documentaire

Dat lot wachtte ook de Franse Alice Guy-Blaché, die met La fée aux choux in 1896 als een van de eersten een verhaal in haar film stopte. Zelfs de gebroeders Lumière stonden dan nog niet zover. Met Solax Studios richtte Guy-Blaché in de VS later haar eigen productiehuis op. Ze onderzocht in haar films de man-vrouwrelatie, verhief vrouwen tot heldinnen en voerde zwarte acteurs op. Ook zij greep kansen waar misogynie haar dat later onmogelijk zal maken.

Helaas verdween haar rol als pionier eveneens in de schemerzone van de geschiedschrijving. Met de documentaire Be natural: the untold story of Alice Guy-Blaché wil actrice en regisseuse ­Jodie Foster in 2019 haar na­latenschap redden van de roemloze vergetelheid.

Schermafbeelding 2018-04-07 om 10.51.38
Alice Guy-Blaché maakte in 1896 ‘La fée aux choux’.

En hoe vergaat het de vrouwelijke filmmakers van vandaag? Patty Jenkins verraste vorige zomer met Wonder woman: een project met een prijskaartje van 150 miljoen dollar kon zij ombuigen tot een kassucces van bijna 700 miljoen dollar. Als het van Disney afhing had Selma-regisseuse Ava DuVernay zopas met A wrinkle in time een gelijkaardige truc uitgehaald. Het draaide anders uit. De film flopte in de VS grandioos waarna van een release in heel wat landen werd afgezien, waaronder België.

Of vrouwelijke filmmakers het dan toch niet in zich hebben? Alleen een Hollywoodproducer met een selectief geheugen zou het zo lomp stellen.

(Verschenen op 7 april 2018 in De Standaard.)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s