Thelma | Joachim Trier

De Noorse filmmaker Joachim Trier deelt een vrome studente bijzondere krachten toe. ‘Thelma’ is een sensuele genremix die Brian De Palma aan Alfred Hitchcock paart.

Frustratie zette Joachim Trier aan tot een experiment. De Noor kampte enkele jaren geleden met een dip toen de financiering van zijn Engelstalige debuut Louder than bombs (in 2015 verfilmd met Isabelle Huppert en Jesse Eisenberg) maar niet van de grond kwam. Samen met zijn vaste coscenarist Eskil Vogt heeft hij toen afleiding gezocht aan de schrijftafel. Praktische bezwaren zouden geen rem zetten op hun fantasie, zo spraken ze af. Het resulteerde in het scenario van deze bijzonder geraffineerde coming of age.

thelma_a5_eiliharboe_copyrightmotlysas

Thelma is een zintuiglijke film die de kijker beroert en verleidt. In koele beelden ontvouwt zich het portret van een jonge vrouw (Eili Harboe) in de Noorse hoofdstad. Ze is eerstejaarsstudente en liet het diepreligieuze, ouderlijke nest op het platteland achter zich. Daar was het haar te ­beklemmend geworden. Haar ­vader (Henrik Rafaelsen) en moeder (Ellen Dorrit Petersen) zijn lieve mensen, maar ze versmachtten haar met ­goede bedoelingen.

Ook in Oslo ontkomt ze aanvankelijk niet aan hen. Ze downloaden haar collegerooster en bellen te vaak. ‘Hoezo, je had zopas biologie? Had je dat dan niet morgenochtend?’

Maar in de stad zal zich voor haar een nieuwe wereld openen. Ze wil niets liever dan contact leggen met leeftijdgenoten en deel worden van het sociale gebeuren. Tegelijk respecteert ze haar geloof, wat haar mateloos verscheurt. Wanneer ze thuiskomt na een avondje stappen met vrienden, laat ze zich op de knieën vallen en smeekt god om vergeving. Vervolgens belt ze haar vader voor een spontane biecht: ‘Ik heb alcohol gedronken, ik baal er echt van.’

Epilepsie

Wat Thelma wel voor hem verzwijgt, is de prille verliefdheid tussen haar en medestudente Anja (Kaya Wilkins). Evenmin zegt ze wat over het vreemde voorval dat werd uit­gelokt door deze verwarrende gevoelens: haar handen begonnen eerder die week plots te trillen, en vervolgens ook haar armen. Haar hele lichaam had geschokt terwijl haar hoofd zich in haar nek had gegooid en ze op de grond was neergevallen. Het had alles van een epilepsieaanval, maar dat was het niet. Paranormale krachten maakten zich in haar los zonder dat ze die onder controle kreeg. En toen Anja in de buurt was, overviel het haar opnieuw. Een geval van verliefdheid 2.0?

Het vrome, bemoeizieke nest, de metafysische gave: in Thelma resoneert onmiskenbaar Brian De Palma’s Carrie uit 1976. Het mysterie rond die gave ontsluiert Trier hier in een sfeer van Hitchcockiaanse suspense. Met zorg en precisie bouwt hij de spanning op tot de finale.

Dat doet hij vanaf het ontstellende schouwspel waarmee de film opent: Thelma’s vader gaat met haar uit jagen – ze is amper zes. Aan de rand van het besneeuwde bos zien ze een hert en hij richt zijn geweer. Maar terwijl zij met haar blik het noodlottige dier vasthoudt, stuurt hij de loop van het geweer naar haar hoofd. Is het gezin nog wel een baken van openheid en vertrouwen?

Thelma_st_4_jpg_sd-high_Copyright-Motlys-AS-912x513

De Noorse filmmaker is niet de eerste cineast bij wie de twijfel toeslaat. In The killing of a sacred deer stort Giorgos Lanthimos de kijker zonder aarzelen in een Griekse tra­gedie, terwijl Michael Haneke met Happy end andermaal het burger­lijke gezin aanvalt. Harmonie bestaat nog hooguit als curiosum.

Met zijn vierde langspeelfilm timmert Trier verder aan een onberispelijk parcours van beladen portretten. Oslo, 31. august en Reprise bewezen eerder al hoe hij er op meesterlijke wijze in slaagt om emotie en diepgang te verbinden met een gestileerde fotografie. Dat doet hij hier nog eens over, al drijft de plot nu sterker de voortgang van de film aan.

Oscarinzending

In 2015 maakte Noorwegen dankzij zijn Louder than bombs voor het eerst in 36 jaar weer kans op de Gouden Palm in Cannes. Nu vaardigt de filmmaker zijn land af bij de Oscars want Thelma is hun inzending in de categorie ‘beste buitenlandse film’.

Maar het moet gezegd dat de ware revelatie van deze film de 23-jarige Eili Harboe is. Erg ervaren is ze niet, al zal je dat niet merken aan de indringende bambiblik waarmee de Noorse gestalte geeft aan de verwarde adolescente. Het is een sterke rol die de vrouw niet tot een noodlijdend voorwerp reduceert. Wie durft daar wat op tegen te hebben?

(Verschenen op 28 november 2017 in De Standaard)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s