Thierry Frémaux, festivaldirecteur Cannes: ‘Netflix is een product, cinema een ervaring’

Thierry Frémaux is naast festivaldirecteur in Cannes ook behoeder van het filmerfgoed. Met Lumière! eert hij nu de befaamde, Franse broers. Maar hoe open staat hij voor de vernieuwers van vandaag? ‘Ik betwijfel of virtual reality wel cinema is.’

Een van de machtigste mannen in de filmwereld is Thierry Frémaux: sinds 2004 beslist de directeur van het filmfestival van Cannes elk jaar als een keizer welke films ertoe doen en dus kans maken op de Gouden Palm. Nu komt hij zelf met een film: Lumière! is een bevlogen documentaire over de vroege films van de gebroeders Lumière, de mannen waarmee het allemaal ooit begonnen is.

Schermafbeelding 2017-11-03 om 14.31.38
L’ arroseur arrosé (1895)

Toen de broers in 1895 hun eerste film vertoonden, wist het publiek niet wat te verwachten. La sortie de l’usine Lumière toont hoe arbeiders de fabriek verlaten. Speelduur: 46 seconden. In de zaal: 35 man die elk één franc had betaald. Een camera op straat plaatsen en het gewone leven registreren, net als Louis en Auguste Lumière: voor Frémaux blijft het de essentie van film.

‘Met de gsm doet iedereen het vandaag. Maar om jezelf een hedendaagse Lumière te noemen, is er toch meer nodig. En toch, de vragen blijven dezelfde: wat wil ik tonen? Hoe doe ik dat? Waar houd ik mijn camera?’

Frémaux bewondering voor de vernieuwende geest en experimenteerdrift van de Lumières is aanstekelijk. Maar staat hij ook even open voor de vernieuwers van vandaag?

Netflix

Zo staat Frémaux niet bekend als een vriend van het Netflix-model. ‘Deze series gebruiken de taal van cinema, maar dat maakt het nog geen cinema. Natuurlijk zijn er een heleboel degelijke series, maar wat is het meer dan een audiovisueel product? De beleving van het filmkijken op een groot scherm blijft iets unieks. Afgelopen zomer kon je elke tv-fanaticus met één woord de mond snoeren: Dunkirk. Et voilà: de mensen trokken massaal naar de bioscoop.’

‘En nee, ik heb zelf geen abonnement op Netflix.’

_thierry_fremaux.jpg
Thierry Frémaux

In mei was Cannes nog te klein toen bleek dat Netflix openlijk de festivalregels aan zijn laars zou lappen door hun geselecteerde films niet uit te brengen in de Franse cinema’s. ‘Kijk, Netflix bestaat en nee zeggen tegen hen vanwege mijn persoonlijke overtuigingen zou fout zijn. Het draait steeds om cinema, om de auteur. Voor ons is de heisa toen gelopen zoals we het wilden: het plaatste Cannes in het centrum van de discussie.’

Iñárritu

Deze Fransman zal zo gauw nog niet de apocalyps over cinema afkondigen. Hij is er een te groot cinefiel voor. Maar wanneer het over virtual reality (VR) gaat, sluimert er een aarzeling in zijn stem. ‘Ik weet niet zeker of het wel cinema is. Het is iets. anders. In 2002 vertoonden we in Cannes voor het eerst een digitale film. Dan weet je waaraan je je mag verwachten. Maar toen Alejandro G. Iñárritu in Cannes zijn VR-ervaring voorstelde, kwam dat als een complete verrassing. Dat was een shock! Zo moet het publiek destijds de eerste films van de Lumières ervaren hebben.’

Carne y arena titelde de Mexicaanse cineast zijn project. Je was geen toeschouwer meer, maar een deelnemer. Je kreeg een rugzak, een VR-bril en een hoofdtelefoon. Twee tellen later stond je in het midden van een onmetelijk woestijn. Van een ver-van-je-bedshow veranderde de migratiecrisis in iets wat je aan den lijve ondervond. Iñárritu had er vijf jaar aan gewerkt. Als iemand het in zich heeft om vandaag een pioniersrol van formaat te spelen, dan is hij het wel. ‘Misschien is hij wel de eerste VR-auteur’, bemerkt Frémaux voorzichtig.

Ondertussen steken andere filmfestivals hem langs links voorbij. Het filmfestival van Venetië had dit jaar voor het eerst een competitie voor VR-films. Hoever hij daarin in Cannes wil gaan, houdt hij liever nog even vaag. ‘Ik zei vroeger: Cannes gaat over cinema, maar wie weet. Het festival is een laboratorium. Vandaag duiken nieuwe vormen van cinema op, zoals VR. Dat maakt het minder eenvoudig.’

Bedreiging

Zijn deze nieuwe vormen een bedreiging voor de cinema? ‘Wat de gebroeders Lumière in gang hebben gezet, kent geen eindpunt. Een film kijken in de cinema is een ervaring. Dat moet het ook blijven, elke keer weer. Zowel voor de maker als voor de toeschouwer. Het is wat we poëzie noemen.’

(Verschenen op 3 november 2017 in De Standaard.)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s