The Iceman | Ariel Vromen

The Iceman is een weinig meeslepende reconstructie van een veelkantig, breedgeschouderd mysterie dat evenveel familieman als huurdoder was.

Niets is zo genuanceerd als de werkelijkheid zelf. Niets is zwart of wit. Er is enkel grijs, in ontelbare schakeringen en tinten. Vijftig, zo je wil, dat laten we even in het midden.  In The Iceman speelt Michael Shannon de Pools-Amerikaanse huurdoder Richard Kuklinski. Tussen 1964 en 1986 legden meer dan honderd mensen door zijn toedoen het loodje. Al die tijd geloofde zijn echtgenote dat hij een nette zakenman was.

In zulke gevallen kan je je de vraag stellen hoe goed je iemand écht kent. Maar dat is niet het punt dat regisseur en co-scenarist Ariel Vromen wil maken. Hij wil – zonder Kuklinski’s daden te vergoeilijken – aantonen dat wat je denkt te zien nooit het hele plaatje is. Steeds is er een voorgeschiedenis of context die op z’n minst kanttekeningen plaatst bij wat je denkt waar te nemen.

ENT_Iceman_0503

De openingsscène illustreert dat helemaal. Kuklinski en de latere Mrs. Kuklinski (Winona Ryder) zitten tegenover elkaar in een koffiebar. Een eerste afspraakje. Hij had zich vastberaden moeten tonen alvorens het zover kwam. En nu ze tegenover elkaar zitten – zij speels en flirterig, hij zijn fysiek even imposante als schuchtere zelf – weet niet wat gezegd. ‘Weet je, het is niet beleefd, een meisje uitnodigen om een koffie met je te drinken en dan niets te vertellen hebben’, veinst ze een pruillipje.

Kuklinski van meet af wegzetten als een kille moordmachine is weigeren de complexiteit van deze naar binnen gekeerde robuustheid te zien. Als kijker leer je hem kennen als iemand die fragiel én koelbloedig is, mens én monster. Kuklinski is een tere ziel in een stalen huls.

In zijn grimmige kinder- en jeugdjaren had hij weinig warmte gekend. Fysieke vernederingen en afranselingen waren zijn deel. Toch hadden die zijn latere verlangen naar een zelfgebouwd nest niet aangetast. Een huis in de betere wijk, de beste privéschool voor zijn dochters. Hij wilde de vader zijn die hij nooit had, en die was hij koste wat kost geworden. Het maakte Kuklinski tot iemand die minstens zoveel familieman als huurdoder was. Shannon zelf – hij ontmoette hem niet, maar zag de spraakmakende HBO-docu over de huurdoder – vond hem meer tragisch dan angstaanjagend. Iemand met een lage eigendunk die tegelijk wist dat hij en route flink wat fouten had gemaakt.

the-iceman-michael-shannon_0-670x349

Kuklinski mag dan lange tijd een even opmerkelijke als schizofrene spreidstand hebben volgehouden – pas na zijn arrestatie kwam zijn echtgenote te weten wat hij in de voorgaande decennia voor haar verborgen had gehouden – The Iceman doet afbreuk aan het bronmateriaal. Vromen en diens co-scenarist staarden zich blind op de biografische elementen en herleidden Kuklinski’s leven zo tot een aaneenschakeling van losse gebeurtenissen. Alsof ze ergens halverwege vergaten vlees te blazen in een skelet van louter feitelijkheden.

The Iceman blijft daardoor ver weg van wat beklijvende cinema hoort los te maken. Zonder uitgekiend narratief is ook Shannons ingehouden vertolking – zijn handelsmerk, je weet nooit hoe je die indringende blik moet lezen – een maat voor niets. Dat beroerde lot deelt The Iceman met een resem gelijksoortige filmadaptaties van notoire gangsterlevens, denk maar aan Public Enemies (John Dillinger), Blow (George Jung) en Paradise Lost (Pablo Escobar). Elk van deze misdaaddrama’s reanimeert een figuur die misschien nog het best gedeid in het dodenrijk. Voor The Iceman is dat niet anders.

Quote: ‘I don’t kill women and children.’

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s